Ons basisonderwijs: vochtplekken en schimmel

Door Margot Schmitz woensdag, 07 april 2010

Lekkende daken, rotte kozijnen, ranzige schimmel en ramen die niet open kunnen. Stinkende wc´s, slechte luchtkwaliteit en te kleine lokalen. Dat was het schokkende beeld dat NOVA op 18 maart liet zien. Het item ging over onze basisscholen. Met De Buut in Nijmegen als een van de voorbeelden. En dan te bedenken dat er forse bezuinigingen aankomen. Gaan we ons basisonderwijs verder laten verschimmelen of gaan we eindelijk investeren in de toekomst van onze kinderen?

Bezuinigen op onderwijs, belachelijk! Het is natuurlijk ontzettend gemakkelijk om dat te roepen. Het grappige is dat ik tot die bewuste NOVA-uitzending - als ouder - vrij voorzichtig was met zo´n uitspraak. Politieke partijen niet. Ze roepen - in iets andere bewoordingen - de laatste tijd vrij vaak dat bezuinigen op onderwijs niet kan. Dat heeft alles te maken met het politieke klimaat en de ´onzekere tijden´ waar we in leven. Nog ruim twee maanden te gaan. Twee maanden om zieltjes te winnen. Heel begrijpelijk. Maar wat zou het toch mooi zijn als de gedachten en motieven achter de uitspraken kloppen. Dat partijen het onderwijs willen ontzien omdat bezuinigen op onderwijs echt belachelijk is. Te beginnen bij het primair onderwijs. Het fundament onder onze samenleving, waar kinderen leren schrijven, rekenen en lezen. Een cruciale basis voor de rest van hun schoolcarrière en dus voor hun leven. Waar het gevoelsmatig nu al passen en meten is om aan de goede kant van de streep uit te komen. Waar kinderen hoofdpijn krijgen omdat de luchtkwaliteit bar slecht is.

Dringen geblazen
Een minionderzoekje wijst uit dat veel basisscholen het net redden allemaal. Grootste probleem voor veel scholen is het behouden van de formatie. Dat hangt samen met de financiering van het primair onderwijs. Sinds augustus 2006 ontvangen schoolbesturen van het ministerie een lumpsumbekostiging. Simpel gezegd: ze beheren zelf het geld. De grootte van het bedrag is afhankelijk van het aantal leerlingen. Logisch: als je minder leerlingen hebt, heb je ook minder geld en leerkrachten nodig. Feit is dat het aantal leerlingen in Nederland gestaag terugloopt. Ook in de regio Nijmegen. Vervelende is alleen dat je niet in één keer een klas minder hebt. Vandaar dat mijn kinderen vorig jaar in een klas met 33 kinderen zaten. Te weinig voor twee klassen, maar te veel voor één. Het was letterlijk dringen geblazen. Dit schooljaar hebben ze ´geluk´, volgend jaar zijn we weer terug bij af. Dat wil zeggen: grotere klassen. Dan hebben we het nog niet over de huisvesting. Veel scholen zijn zeer dringend toe aan nieuwbouw. Daar hebben ze de gemeente voor nodig. In de vorm van geld of grond. Anno 2010 beide een groot probleem: gemeenten moeten bezuinigen en grond is schaars. In Nijmegen is het financieel goed geregeld: daar beheren de schoolbesturen het geld voor huisvesting. Grond is wel een probleem.

De leerling is het allerbelangrijkste
Het ´oude´ kabinet (in de persoon van staatssecretaris Dijksma) was van mening dat basisscholen 90 miljoen kunnen bezuinigen op bestuur en management (en los daarvan: 135 miljoen structureel). Ze suggereert daarmee dat hier een separate geldstroom voor is, een apart potje. Dat is niet zo. Het is het geld dat scholen uit hun lumpsumbekostiging uitgeven aan bijvoorbeeld een overkoepelend bestuur. Niet elke school valt onder zo´n overkoepelend bestuur. Bijna de helft van de Nederlandse schoolbesturen in het primair onderwijs bestuurt één school. Daar is dus zeker geen sprake van een overbodige managementlaag. En de andere scholen, die samen onder een bestuur vallen, kijken echt wel kritisch naar het geld dat ze uitgeven aan hun bestuur. Het is de vraag of daar wat te halen valt. Met de komst van de lumpsumbekostiging is een ´professioneel´ bestuur geen overbodige luxe. Het beheer van het geld, de jaarrekening (de accountant!), financiering van gebouwen en professionalisering maken deel uit van het takenpakket. Fors betaalde managers of ´overbodige´ besturen? Ik kan het me in het primair onderwijs niet voorstellen. De schooldirecteuren in het basisonderwijs zijn net zo bevlogen als de leerkrachten: de leerling is het allerbelangrijkste. Vandaar dat ze nooit staken en zich echt zorgen maken over deze voorgenomen bezuinigingen.

Kinderen verdienen een goede basis
Net zoals ik. Het primair onderwijs bungelt voor mijn gevoel ergens aan de onderkant en daar moet dan nog eens vele tientallen miljoenen van af. Buiten de bezuinigingen die veel gemeenten gaan doorvoeren op huisvesting voor scholen. En ja: er zijn allerlei subsidiepotjes. Voor taal en rekenen bijvoorbeeld. Of voor de ontwikkeling van een elektronisch leerdossier. Allemaal hartstikke belangrijk. Maar waarom gaat er niet structureel meer geld naar het basisonderwijs? Zodat elke school in alle opzichten een goede basiskwaliteit heeft. Kinderen die in groep 3 niet goed leren lezen, halen die achterstand vrijwel nooit meer in. Wat als het potje taal en rekenen op is? Kinderen verdienen een goede basis. Kleine klassen met eigentijdse voorzieningen zoals digitale schoolborden. Schone toiletten, frisse lucht. Snelle computers met moderne software. Goed opgeleide leerkrachten, de beste leermethodes. Bij elkaar levert dit onderwijs op dat het maximale uit kinderen haalt. Een stevig fundament voor de rest van hun leven. En daar heeft iedereen profijt van.

Dit artikel verscheen ook in de papieren editie van De Gelderlander