Het internet: vriend en vijand

Door Joris van Meel donderdag, 21 januari 2010

Zo nu en dan vragen mijn oud-collega´s van de Hogeschool Journalistiek of ik zin heb een gastcollege te komen geven. Afgelopen vrijdag was het weer eens zover. Ik mocht eerstejaars studenten inleiden in de follow up: een vervolg op een eerste nieuwsfeit. Ter voorbereiding zocht ik op internet wat er onder hen leefde. En ik schrok.

Op de internetdienst Twitter.com vond ik binnen een paar seconden tientallen eerstejaars. Ze klaagden en scholden dat het een lieve lust was. 140 tekens is blijkbaar te kort om enige nuance aan te brengen. In de berichten op Twitter noemden de eerstejaars namen van docenten die hun verkeerde instructies zouden hebben gegeven en scholden zij op hen die hun een onvoldoende hadden durven geven. Niet onder een schuilnaam, maar gewoon onder hun eigen naam. Dat is natuurlijk te prijzen (liever dat dan dat iemand anoniem de huid vol wordt gescholden), maar of het ook slim is?

Olifant
De opkomst van de zoekmachine heeft de wereld veranderd. Google weet tien jaar later nog dat ik ooit een bal doorliet die ik eigenlijk had moeten hebben. Google herinnert zich nog steeds hoe gezellig mijn Koninginnedag 2007 was. Google weet nu al dat ik vorige week een blog over Erik Kessels gepost heb. En Google weet dus over tien jaar ook hoe de eerstejaars in 2009 tekeer gingen tegen hun docenten. Google is een olifant die niets vergeet.

Is dat erg? Dat ligt eraan. Als je via Google alleen positieve berichten over jezelf kunt vinden, is dat natuurlijk in je voordeel. Maar negatieve berichten kunnen enorm tegen je werken. Een potentiële werkgever die op internet ziet dat een sollicitant zich negatief uitlaat over een collega, bedenkt zich wel twee keer voordat hij je aanneemt. Internet kan je grootste vriend zijn, maar ook je grootste vijand.

Mediawijsheid
Ik heb het idee dat niet iedereen even goed nadenkt over wat hij of zij op internet zet. Is de nieuwe generatie wel zo mediawijs als we vaak aannemen? De Raad voor Cultuur vraagt zich dat ook af. Mediawijsheid bestaat volgens de Raad uit mediavaardigheden en -bewustzijn, praktische vaardigheden, informatie- en strategische vaardigheden en mediabewustzijn. Volgens mij schort het vooral aan het laatste punt. Zijn jongeren zich wel bewust van de grote rol die media in de maatschappij spelen? De berichten op Twitter lezende, betwijfel ik het.

Schoolvak
Hoe moeten we jonge mensen mediawijs maken? Moeten we daar een speciaal schoolvak voor inrichten? Lijkt me niet. Mediawijsheid is een onderwerp dat vakoverstijgend is. Is voorlichting dan dé oplossing? Nee, voorlichting is wel een hulpmiddel, maar niet dé oplossing. Laten we de jonge generatie dan maar gewoon los, zodat ze vanzelf op haar bek gaat en daarvan leert? Lijkt me ook geen optie.

Algemene conclusie? Ik weet niet hoe we mediawijsheid moeten onderwijzen. Wat ik wel weet is dat ik Google Alerts het web af laat struinen op zoek naar nieuwe berichten die mijn naam bevatten. Weet ik tenminste zeker dat het internet mijn vriend blijft.